ലുലയുടെ വിജയം: ബ്രസീലിലും ബ്രസീലിനപ്പുറവും

രണ്ട് നിർണായക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളാണ് പുറത്തുവന്നത്. സെർബിയയിൽ വിദ്യാർഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം ദീർഘകാലമായി അധികാരത്തിലിരുന്ന അലക്സാണ്ടർ വൂച്ചിച്ചിനെ പുറത്താക്കി. അതേസമയം, ബ്രസീലിൽ ആവേശകരമായ വോട്ടെടുപ്പിനൊടുവിൽ പ്രസിഡന്റ് ലുല തന്റെ തീവ്ര വലതുപക്ഷ എതിരാളിക്കെതിരെ അപ്രതീക്ഷിതമായ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തി.

ലൂയിസ് ഇനാസിയോ ലുല ദ സിൽവ എന്ന ലുല നാലാം തവണയും, തുടർച്ചയില്ലാത്ത കാലയളവുകളിലായി, ബ്രസീലിന്റെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മുൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ജെയർ ബോൾസൊനാരോയുടെ മകനും തീവ്ര വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന മുഖവുമായ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് അദ്ദേഹം വിജയം നേടിയത്. 2022-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് അട്ടിമറിക്ക് ഗൂഢാലോചന നടത്തിയ കേസിൽ ജെയർ ബോൾസൊനാരോ 27 വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയാണ്.

ഈ മാസം ആദ്യം നടന്ന ആദ്യഘട്ട വോട്ടെടുപ്പിൽ ബോൾസൊനാരോ അപ്രതീക്ഷിത മുന്നേറ്റം നടത്തിയതോടെ ലുലയുടെ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി കടുത്ത സമ്മർദത്തിലായിരുന്നു. എന്നാൽ ചരിത്രപരമായ തിരിച്ചുവരവിലൂടെ ലുല വിജയം ഉറപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം അധികാരത്തിലെത്തിയതിനു ശേഷം ബ്രസീലിൽ ഉണ്ടായ ജനാധിപത്യ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് ഈ വിജയം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ച 81 വയസ്സ് തികയുന്ന ലുലയ്ക്ക് ഇത് നേരത്തേ ലഭിച്ച ജന്മദിന സമ്മാനം കൂടിയാണ്.

എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം അംഗീകരിക്കാൻ ബോൾസൊനാരോ വിസമ്മതിച്ചതോടെ വിജയം രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളുടെ നിഴലിലാണ്. ഫലം ബ്രസീലിനും ലോകത്തിനും എന്താണ് അർഥമാക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സാവോ പോളോയിലെ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ വോട്ടെണ്ണൽ കേന്ദ്രത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ദ ഗാർഡിയന്റെ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ലേഖകൻ ടോം ഫിലിപ്സുമായി സംസാരിച്ചു.

ലുലയുടെ അരനൂറ്റാണ്ട് നീണ്ട രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന്റെ ഉച്ചകോടി

സമയം അർധരാത്രി കഴിഞ്ഞ് ഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ബ്രസീലിലെ 15.9 കോടി വോട്ടർമാരുടെ തീരുമാനം നേരിയ ഭൂരിപക്ഷത്തിലായിരുന്നെങ്കിലും വ്യക്തമായിരുന്നു. എൺപതുകാരനായ ലുലയ്ക്ക് 51.79 ശതമാനം വോട്ടും എതിരാളിക്ക് 48.21 ശതമാനം വോട്ടും ലഭിച്ചു. ഏകദേശം 43 ലക്ഷം വോട്ടുകളുടെ വ്യത്യാസം. ലുല ഇതിനെ “നിഷേധവാദത്തിന്റെ പരാജയം” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

വോട്ടെടുപ്പ് രണ്ട് മണിക്കൂർ കൂടി നീട്ടിയതിനെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ബോൾസൊനാരോ ഫലം അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത കാരണങ്ങളാൽ ഇരുപക്ഷവും വോട്ടെടുപ്പ് സമയം നീട്ടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒക്ടോബറിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നടന്ന ആദ്യഘട്ട വോട്ടെടുപ്പിൽ ജനകീയ വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം വലിയ മുന്നേറ്റം നടത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് പുരോഗമന ശക്തികൾ പ്രതിസന്ധിയിലായിരുന്നു. അതിനുശേഷമുണ്ടായ ഈ തിരിച്ചുവരവ് അസാധാരണമായിരുന്നു.

ആദ്യഘട്ട വോട്ടെടുപ്പിൽ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോയ്ക്ക് 5.61 കോടി വോട്ടുകളും ലുലയ്ക്ക് 5.38 കോടി വോട്ടുകളുമാണ് ലഭിച്ചത്. അതായത്, ബോൾസൊനാരോയ്ക്ക് 47.03 ശതമാനവും ലുലയ്ക്ക് 45.16 ശതമാനവും. സ്വേച്ഛാധിപത്യ സ്വഭാവമുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യം പിന്തുടരുന്ന കുടുംബത്തിലെ 45 വയസ്സുകാരനായ ഫ്ലാവിയോ അന്ന് വിജയസാധ്യതയിൽ മുന്നിലായിരുന്നു. 1985-ൽ ബ്രസീലിൽ ജനാധിപത്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പിന്നിലായ സ്ഥാനാർഥി രണ്ടാംഘട്ടത്തിൽ വിജയം നേടുന്ന സംഭവം ഉണ്ടായിട്ടില്ലായിരുന്നു. തുടർന്നുള്ള ആഴ്ചകളിൽ അഭിപ്രായ സർവേകളിൽ ഇരു സ്ഥാനാർഥികളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. ചില സർവേകളിൽ ഒരു ശതമാനത്തിന്റെ ചെറിയ അംശം മാത്രമായിരുന്നു വ്യത്യാസം.

“അവിശ്വസനീയവും ചിലപ്പോഴൊക്കെ വിവാദപരവുമായ അരനൂറ്റാണ്ട് നീണ്ട രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന്റെ ഉച്ചകോടിയാണിത്,” ടോം പറയുന്നു. ഞങ്ങൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ലുലയുടെ അനുയായികൾ ആഹ്ലാദപ്രകടനം നടത്തുന്നതും പടക്കങ്ങൾ പൊട്ടുന്നതും പശ്ചാത്തലത്തിൽ കേൾക്കാമായിരുന്നു. ഗ്രാമീണ ദാരിദ്ര്യത്തിൽനിന്ന് ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവിലേക്കും അവിടെനിന്ന് ബ്രസീലിലെ ആദ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട തൊഴിലാളിവർഗ പശ്ചാത്തലമുള്ള പ്രസിഡന്റിലേക്കുമുള്ള ലുലയുടെ വളർച്ചയും, ആദ്യ രണ്ട് ഭരണകാലങ്ങളിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചതും, ആഗോള ചരക്കുവ്യാപാരത്തിലെ കുതിപ്പിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചതുമെല്ലാം ഈ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ബ്രസീലിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ലുലയുടെ വിജയം സ്ഥിരതയെയും സമീപഭാവിയിൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാണെന്ന പ്രതീക്ഷയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ നാല് വർഷത്തിനിടെ ലുല ആമസോൺ മേഖലയിലെ വനനശീകരണം 70 ശതമാനത്തിലധികം കുറച്ചതായി ടോം പറയുന്നു. അവിടത്തെ ആദിവാസി ജനതയെ സഹായിക്കുകയും അനധികൃത ഖനനത്തിനെതിരെ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ നയങ്ങൾ തുടരുമെന്നത് വലിയ പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നു.

ലുലയ്ക്ക് എങ്ങനെയാണ് തിരിച്ചുവരവ് സാധ്യമായത്?

“ബോൾസൊനാരിസം ബ്രസീലിയൻ സമൂഹത്തിൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ തീവ്ര വലതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമാണ്,” റിയോ ഡി ജനീറോയിലെ ഒ ഗ്ലോബോ പത്രത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ ലേഖകനായ ബെർണാർഡോ മെല്ലോ ഫ്രാങ്കോ ഈ മാസം ആദ്യം ടോമിനോട് പറഞ്ഞു. സമീപകാലത്ത് ബ്രസീലിയൻ സമൂഹത്തിലുണ്ടായ ചില മാറ്റങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായകമായി. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ക്രിസ്തുമതം ബ്രസീലിൽ വ്യാപകമായി വളർന്നു. മതനേതാക്കൾ ബോൾസൊനാരോ അച്ഛനും മകനും പിന്തുണ നൽകുകയും അവരുടെ സാമൂഹിക യാഥാസ്ഥിതിക നയങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുകയും ചെയ്തു.

തോക്ക് കൈവശംവയ്ക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്ന ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോ നഗരങ്ങളിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളെയും അക്രമങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ ആശങ്കകൾ മുതലെടുത്തു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ബ്രസീലിയൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായിരുന്നിട്ടും, സ്വയം അധികാരവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്തുനിൽക്കുന്ന നേതാവായി അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിലും അദ്ദേഹം എതിരാളിയെക്കാൾ മുന്നിലായിരുന്നു.

ബോൾസൊനാരോയ്ക്ക് ഗണ്യമായ സഹായം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ചിലർ ആരോപിക്കുന്നു. മെറ്റയുടെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോയുടെ പ്രചാരണത്തിന് അനുകൂലമായിരുന്നുവെന്ന് ഒരു ഡസനോളം നിരീക്ഷക സംഘടനകളും ഗവേഷണ സംഘങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്ഥാനാർഥികൾക്ക് അസമമായ പരിഗണന നൽകാതിരിക്കാൻ മെറ്റയോട് ബ്രസീലിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കോടതി നിർദേശിച്ചതോടെ വിവാദം ശക്തമായി. എന്നാൽ ആരോപണങ്ങൾ തെറ്റും അടിസ്ഥാനരഹിതവുമാണെന്ന് കമ്പനി പ്രതികരിച്ചു.

ആദ്യഘട്ട വോട്ടെടുപ്പിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ 21 ശതമാനം എന്ന റെക്കോർഡ് വിട്ടുനിൽക്കൽ നിരക്ക് പുരോഗമന ശക്തികളെ കൂടുതൽ സജീവമാക്കി. താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരായ വോട്ടർമാരിൽ വിട്ടുനിൽക്കൽ കൂടുതലായിരുന്നതും ലുലയുടെ പ്രചാരണത്തിന് തിരിച്ചടിയായിരുന്നു.

വോട്ടർമാരെ വീണ്ടും സജീവമാക്കുന്നതിലും ജനകീയ പിന്തുണയെ വോട്ടുകളാക്കി മാറ്റുന്നതിലും പുരോഗമന പ്രവർത്തകർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ “ലുലയുടെ സൈന്യം” എന്ന വാട്സ്ആപ്പ് ചാനലിൽ ചേർന്നു. പിന്തുണയുള്ള ഉള്ളടക്കങ്ങൾ സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ ദിവസേന അവിടെ പങ്കുവെച്ചു. അടുത്തിടെ മാത്രമാണ് ആദ്യത്തെ സ്മാർട്ട്ഫോൺ സ്വന്തമാക്കിയ ലുല ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിലും ടിക്‌ടോക്കിലും സജീവമായി. ആദ്യമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ സാന്നിധ്യം ബോൾസൊനാരോയുടേതിനെ മറികടന്നു.

അതേസമയം, ബോൾസൊനാരോയുടെ പ്രചാരണം തുടർച്ചയായ വിവാദങ്ങളിൽപ്പെട്ടു. 2020-ലെ കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ മൂർധന്യത്തിൽ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോ ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികളും പിതാവിന്റെ സർക്കാരുമായി കരാറുകൾ ഉറപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച വാക്സിൻ ലോബിയിസ്റ്റുകളും പങ്കെടുത്ത ബോട്ട് പാർട്ടിയിൽ പങ്കെടുത്തതായി കഴിഞ്ഞയാഴ്ച ബ്രസീലിയൻ മാസികയായ പിയാവി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ബ്രിട്ടനിലെ പാർട്ടിഗേറ്റ് വിവാദത്തേക്കാൾ ഗൗരവമുള്ള വെളിപ്പെടുത്തലായാണ് ഇതിനെ ലേഖനം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

തിരിച്ചുവരവ് സാധ്യമാണെന്ന പ്രതീക്ഷ ശക്തമായതോടെ ശനിയാഴ്ച റിയോയിലെ കോപകബാന ബീച്ചിൽ നടന്ന പത്ത് ലക്ഷത്തോളം പേർ പങ്കെടുത്ത റാലിയിൽ പ്രവർത്തകർ വലിയ മഞ്ഞയും പച്ചയും നിറങ്ങളിലുള്ള ബാനർ ഉയർത്തി: “നമ്മൾ ഈ പോരാട്ടം തിരിച്ചുപിടിക്കും!”

അങ്ങനെ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ട്രംപിന്റെ പങ്ക് എന്തായിരുന്നു?

ലാറ്റിനമേരിക്കയിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ നിരവധി വലതുപക്ഷ നേതാക്കൾക്ക് താൻ സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വലതുപക്ഷ സ്ഥാനാർഥികളെ വിജയിപ്പിക്കുന്ന നിർണായക ശക്തിയായി സ്വയം അവതരിപ്പിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിക്കുന്നത്.

ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോയെ ട്രംപ് പരസ്യമായി പിന്തുണച്ചില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രകടമായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം ജെയർ ബോൾസൊനാരോയ്ക്കെതിരായ സുപ്രീം കോടതി വിചാരണയെ ട്രംപ് “വേട്ടയാടൽ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ പീഡനമാണ് നടക്കുന്നതെന്ന ആരോപണം ഉന്നയിച്ച് ബ്രസീലിൽനിന്നുള്ള ഇറക്കുമതികൾക്ക് 50 ശതമാനം തീരുവയും ഏർപ്പെടുത്തി.

ട്രംപിന്റെ “കൊളോണിയൽ” സമീപനങ്ങളിൽനിന്ന് രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നേതാവായാണ് ലുല സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം ബഹുരാഷ്ട്ര സഹകരണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ വിദേശനയത്തിനും അമേരിക്ക, ചൈന, റഷ്യ എന്നിവയുമായുള്ള പ്രായോഗിക ബന്ധങ്ങൾക്കും തുടർച്ച നൽകും. പെന്റഗണിനൊപ്പം മയക്കുമരുന്ന് കാർട്ടലുകൾക്കെതിരെ സൈനിക നടപടികൾ നടത്തുന്ന ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുടെ വിവാദ സഖ്യത്തിൽ ചേരാനുള്ള ക്ഷണം ലുല നിരസിച്ചിട്ടുണ്ട്. അത്തരമൊരു നീക്കം ബ്രസീലിയൻ മണ്ണിൽ അമേരിക്കയുടെ ഇടപെടൽ ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കുമായിരുന്നു.

ഒരു രാജ്യത്തെ ജനാധിപത്യ അനുകൂല ശക്തികളുടെ വിജയം മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെ സമാന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഉത്തേജനം നൽകാം. ബ്രസീലിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം സെർബിയയിലും ഇസ്രായേലിലും അമേരിക്കയിലും നടക്കുന്ന നിർണായക തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നതായും അവയ്ക്ക് ആഗോള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെന്നും ദ ഗാർഡിയന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര ലേഖകൻ ജൂലിയൻ ബോർഗർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പരിസ്ഥിതി രാഷ്ട്രീയവും ലുലയുടെ വിജയവും

കഴിഞ്ഞയാഴ്ച ഗാർഡിയൻ റിപ്പോർട്ടർ ടോം ഫിലിപ്സ് ബ്രസീലിന്റെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനമായ റൊറൈമ സന്ദർശിച്ചു. രാജ്യത്തുടനീളം ബോൾസൊനാരോയ്ക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച ഫലം ലഭിച്ച പ്രദേശമായിരുന്നു ഇത്. അവിടെ ആദിവാസി നേതാക്കളുമായും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷകരുമായും സംസാരിച്ചപ്പോൾ വലതുപക്ഷത്തിന്റെ മുന്നേറ്റം അവരിൽ സൃഷ്ടിച്ച ആശങ്ക നേരിട്ടറിയാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.

ജെയർ ബോൾസൊനാരോയുടെ ഭരണകാലത്ത് പരിസ്ഥിതിയെ ഗുരുതരമായി ബാധിച്ച അനധികൃത സ്വർണഖനനത്തിന് അനുകൂലമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ആഗോള വിപണിയിൽ സ്വർണവില ഉയർന്നതോടെ ഖനനം കൂടുതൽ വ്യാപിച്ചു. ആമസോണിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള യാനോമാമി ആദിവാസി സംരക്ഷിത പ്രദേശം ഇതിന്റെ ആഘാതം നേരിട്ടു.

2022-ൽ ജെയർ ബോൾസൊനാരോയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയശേഷം അനധികൃത ഖനിത്തൊഴിലാളികളെ പുറത്താക്കുന്നതിനായി ലുല നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ ഖനന വ്യവസായത്തെയാണ് ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹം നേരിട്ടത്. മറ്റ് പരിസ്ഥിതി നയങ്ങൾക്കൊപ്പം ആമസോണിലെ വനനശീകരണവും റെക്കോർഡ് താഴ്ന്ന നിലയിലെത്തി. എന്നാൽ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന്റെ അവസാന പ്രസിഡൻഷ്യൽ സംവാദത്തിലാണ് പരിസ്ഥിതി വിഷയം ഗൗരവമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടതെന്ന് ടോം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ബ്രസീലിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ആമസോൺ മേഖലയാണെന്നും ആഗോള കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയിൽ അതിന് നിർണായക പങ്കുണ്ടെന്നും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിൽ ഈ വിഷയം വേണ്ടത്ര ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടാതിരുന്നത് ആശ്ചര്യകരമാണ്. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, പൊതുസുരക്ഷ, സാംസ്കാരിക സംഘർഷങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് വോട്ടർമാർ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.