കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികഭദ്രത നിലനിർത്തുന്നതിൽ സഹകരണമേഖലയ്ക്ക് നിർണ്ണായകസ്ഥാനമുണ്ട്. ഗ്രാമങ്ങളിലെ സാധാരണക്കാരെ സാമ്പത്തികമായി ശാക്തീകരിക്കുന്നതിലൂടെ, ‘ക്ഷേമസംസ്ഥാനം’ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കേരളത്തെ നയിക്കാൻ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രാമീണസമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ചലിപ്പിക്കുന്ന എഞ്ചിൻ കൂടിയാണ് സഹകരണബാങ്കുകൾ. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളെ ബാങ്കിംഗ്ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാക്കുന്നതിൽ ഇവ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. മറ്റു വാണിജ്യബാങ്കുകളിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി, ഇടപാടുകാർതന്നെ ഉടമസ്ഥരായ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനമാണിത്. വാണിജ്യബാങ്കുകൾക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയാത്ത ഉൾനാടൻപ്രദേശങ്ങളിൽപോലും ബാങ്കിംഗ്സൗകര്യങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത് സഹകരണസ്ഥാപനങ്ങളാണ്. മെച്ചപ്പെട്ട പലിശനിരക്കും സാധാരണക്കാരോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ കൂടുതൽ ജനപ്രിയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കർഷകർക്ക് കുറഞ്ഞ പലിശനിരക്കിൽ ഹ്രസ്വകാല-‐ദീർഘകാല വായ്പകൾ ഇതിലൂടെ ലഭ്യമാകുന്നു. കൃത്യസമയത്ത് തിരിച്ചടയ്ക്കുന്നവർക്ക് പലിശയിളവും ലഭിക്കാറുണ്ട്. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള വികസനം എങ്ങനെ സാധ്യമാക്കാം എന്നതിന് ലോകത്തിനുമുന്നിൽ കേരളം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളാണിത്. കേരളമോഡൽ വികസനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവും സാമൂഹികനീതിയുമാണ്. ഇതിലേക്ക് മൂലധനവും വിഭവങ്ങളും എത്തിക്കുന്നതിൽ സഹകരണപ്രസ്ഥാനം വലിയ പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്. മുതലാളിത്തത്തിനും സോഷ്യലിസത്തിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു ‘മധ്യമാർഗമായി’ സഹകരണപ്രസ്ഥാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ വിഭവങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം സമൂഹത്തിനു മൊത്തം ലഭ്യമാക്കുന്നരീതി സംജാതമാകുന്നു. അധികാരവും സമ്പത്തും വികേന്ദ്രീകരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം സഹകരണസംഘങ്ങൾ വഴി താഴെത്തട്ടിൽ നടപ്പിലാക്കാനാകുന്നു. ഓരോ ഗ്രാമത്തിനും സ്വന്തമായൊരു സാമ്പത്തികകേന്ദ്രമെന്നത് കേരളത്തിന്റെ മാത്രം പ്രത്യേകതയാണ്. ഗ്രാമങ്ങളിലെ പണം ഗ്രാമങ്ങളുടെതന്നെ വികസനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതുവഴി സഹകരണബാങ്കുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന പണം അവിടുത്തെ തന്നെ കർഷകർക്കും വ്യാപാരികൾക്കും വായ്പയായി നൽകുന്നതുവഴി സാമ്പത്തികചലനത്തെ സജീവമായി നിലനിർത്തുന്നതിന് സാധിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്ത് കൺസ്യൂമർഫെഡ്, നീതിസ്റ്റോറുകൾ എന്നിവ വഴി നിത്യോപയോഗസാധനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് ഗ്രാമങ്ങളിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നതിലൂടെ കമ്പോളത്തിലെ വിലക്കയറ്റം നിയന്ത്രിക്കാൻ നമുക്ക് അനായാസംസാധിക്കുന്നു. മിൽമ, റബ്ബർഫെഡ്, കേരഫെഡ് തുടങ്ങിയ സഹകരണസ്ഥാപനങ്ങൾ കർഷകരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ന്യായമായ വിലയുറപ്പാക്കുകയും വളം, വിത്ത് എന്നിവ വിതരണംചെയ്യുന്നതിനും കാർഷികഉപകരണങ്ങൾ വാടകയ്ക്ക് നൽകുന്നതിനും നിരവധി സഹകരണസംഘങ്ങൾ മുൻകൈ എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കയർ, കൈത്തറി, കശുവണ്ടിമേഖലകളിലെ തൊഴിലാളികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും തനതായ സഹകരണസംഘങ്ങളാണ്. കണ്ണൂർ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ദിനേശ് ബീഡി പോലുള്ള തൊഴിലാളി സഹകരണസംഘങ്ങൾ ലോകപ്രശസ്ത മാതൃകകളാണ്. വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് സംഘങ്ങൾവഴി തൊഴിലും കൃത്യമായ വേതനവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ കൃത്യതപാലിക്കുന്നത് സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും. കുടുംബശ്രീ യൂണിറ്റുകൾക്കാവശ്യമായ വിവിധ വായ്പകൾ സഹകരണബാങ്കുകൾവഴി വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തതയ്ക്ക് വഴിതെളിക്കുന്നു.
നബാർഡിന്റെ കണക്കുപ്രകാരം കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക കാർഷികവായ്പാ സഹകരണസംഘങ്ങളിൽ 32000 കോടിയിൽപ്പരം രൂപയുടെ നിക്ഷേപമാണുള്ളത്. രാജ്യത്തെ ഒരു പ്രാഥമിക സഹകരണസംഘത്തിനും നിക്ഷേപത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ അടുത്തെത്താൻ നിലവിൽ സാധിച്ചിട്ടില്ല. അത്രയ്ക്കു സുശക്തമാണ് നമ്മുടെ സഹകരണമേഖല. ഗ്രാമീണ വികസനത്തിനാവശ്യമായ വിഭവസമാഹരണം ഗ്രാമങ്ങളിൽനിന്നുതന്നെ രാജ്യത്തിന് സമാഹരിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗം കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നവയാണ് കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക സഹകരണസംഘങ്ങൾ. ലോകപ്രശസ്തമായ ഈ വികസന കേരളമാതൃക കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പങ്ക് ചെറുതല്ല. നിക്ഷേപകരുടെ പണം മടക്കിക്കൊടുക്കാൻ കഴിയാതെ ലോകത്തെ വൻകിടബാങ്കുകൾ പോലും പൂട്ടേണ്ടിവരുമ്പോൾ കഴിഞ്ഞ മുപ്പത് വർഷത്തിലേറെയായി കേരളത്തിലെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനം ഒരു നിക്ഷേപകന്റെയും പണം മടക്കിക്കൊടുക്കാതിരുന്നിട്ടില്ല എന്ന വസ്തുത ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെ കൂടിയാണ് നാം കാണേണ്ടത്.
സഹകരണം എന്നത് ഒരു സംസ്ഥാനവിഷയമാണെന്നും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമനിർമാണത്തിന് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കാണ് അധികാരമെന്നുമുള്ള സുപ്രീംകോടതി വിധി ഏറെ സ്വാഗതാർഹമാണ്. എന്നാൽ, ഇതിനു വിരുദ്ധമായി ഒട്ടനവധി നിയമപരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ സഹകരണമേഖലയിൽ ഇടപെടാനാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ബാങ്കിങ് റെഗുലേഷൻ നിയമം മുതൽ മൾട്ടി സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ നിയമഭേദഗതി വരെയുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അധികാരങ്ങളെ കവർന്നെടുക്കുന്നവയാണ്. ഇത്തരം അശാസ്ത്രീയമായ നീക്കങ്ങൾ കേരളത്തിലെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വലിയ ദോഷം ചെയ്യും. കേന്ദ്ര ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെ ശക്തമായ നിലപാടെടുക്കുന്ന സംസ്ഥാനമെന്നനിലയിൽ, കേരളം കൊണ്ടുവന്ന സമഗ്രമായ സഹകരണനിയമപരിഷ്കരണത്തിന് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. സഹകരണരംഗത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന അനാരോഗ്യകരമായ പ്രവണതകൾതടയുന്നതിനും മാറുന്ന കാലത്തിനനുസരിച്ച് മേഖലയെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിനും നിലവിലെ നിയമങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. സാമ്പത്തികക്രമക്കേടുകൾ ഉണ്ടായാൽ സമയോചിതമായും കർശനമായും നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലാണ് ഈ നിയമഭേദഗതി വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. പൊതുജനങ്ങളിൽനിന്നും സഹകാരികളിൽനിന്നും വിദഗ്ധരിൽനിന്നും അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് 14 ജില്ലകളിലും തെളിവെടുപ്പ് നടത്തിയ ശേഷമാണ് ഈ ബിൽ തയ്യാറാക്കിയത്. നിലവിലുള്ള നിയമത്തിലെ 56 വ്യവസ്ഥകളിൽ ഭേദഗതികളും കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കേരള സഹകരണനിയമനിർമ്മാണ ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലായ ഈ മൂന്നാം ഭേദഗതി ബിൽ ജനാധിപത്യപരവും വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ അന്തഃസത്ത ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതുമാണ്. നവകേരളനിർമിതിക്ക് കരുത്തുപകരുന്ന രീതിയിൽ സംസ്ഥാനത്തെ സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങളെ കൂടുതൽ സുതാര്യവും ശക്തവുമാക്കാൻ ഈ പുതിയനിയമം സഹായിക്കും.
പ്രതിസന്ധികളിലും തലയുയർത്തി സഹകരണമേഖല
കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനമായ സഹകരണപ്രസ്ഥാനം ഇന്ന് അതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ വെല്ലുവിളികളെയാണ് നേരിടുന്നത്. സഹകരണമേഖലയുടെ ഏറ്റവും വലിയ മൂലധനം ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസമാണ്. എന്നാൽ നമ്മുടെ സംസ്ഥാനത്ത് സമീപകാലത്ത് ഉണ്ടായിട്ടുള്ള സംഭവങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയിൽ വലിയ വിള്ളലുകൾ വീഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചുരുക്കം ചില പ്രാഥമിക സഹകരണബാങ്കുകളിൽ നടന്ന വൻതോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളായ വായ്പ തട്ടിപ്പുകൾ, ബിനാമി ഇടപാടുകൾ തുടങ്ങിയവ മൊത്തം സഹകരണമേഖലയെയും സംശയത്തിന്റെ നിഴലിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിക്ഷേപിച്ച പണം തിരികെ ലഭിക്കുമോ എന്ന ഭയംകാരണം പലരും തങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യം പിൻവലിക്കാനോ പുതിയനിക്ഷേപം നടത്താതിരിക്കാനോ ശ്രമിക്കുന്നത് ലിക്വിഡിറ്റി ക്രൈസിസിന് കാരണമാകുന്നു. ബാങ്കിംഗ് ഇതരവെല്ലുവിളികളും പുത്തൻ വലതുപക്ഷസാമ്പത്തികനയങ്ങളും ഈ മേഖലയെ തളർത്തുകയാണ്. വായ്പകൾ കൃത്യസമയത്ത് തിരിച്ചടയ്ക്കാത്തത് ബാങ്കുകളുടെ സാമ്പത്തികഭദ്രതയെ ബാധിക്കുന്നു. കാർഷികമേഖലയിലെ തകർച്ചയും കോവിഡാനന്തര സാമ്പത്തികസാഹചര്യങ്ങളും കുടിശ്ശികയിനത്തിലെ സാമ്പത്തികനില വർദ്ധിപ്പിച്ചു. കേന്ദ്രസർക്കാർ ബോധപൂർവം കൊണ്ടുവന്ന നിയമഭേദഗതി പ്രകാരം ‘ബാങ്ക്’ എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നതിനും വോട്ടവകാശത്തിനും ആർ.ബി.ഐ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കടുപ്പിച്ചത് വായ്പാ സഹകരണസംഘങ്ങൾക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായിട്ടുണ്ട്. കേവലം സ്വർണ്ണപ്പണയത്തിനും വ്യക്തിഗത വായ്പകൾക്കും അപ്പുറം പുതിയ വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതും, ഭരണസമിതികളിലെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ കാരണം അർഹരായവർക്ക് വായ്പലഭിക്കാത്തതും, കൃത്യമായ ഓഡിറ്റിംഗിന്റെ അഭാവവും ഈ മേഖലയുടെ സുതാര്യതയെ ചോദ്യംചെയ്യുന്നു. കൃത്യസമയത്ത് ഓഡിറ്റിംഗ് നടക്കാത്തതും സാമ്പത്തിക ക്രമക്കേടുകൾ കണ്ടെത്താൻ വൈകുന്നതും ഭരണപരമായ പരാജയമാണ്. കൂടാതെ, വിദഗ്ദ്ധരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കുറവും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളുടെ പോരായ്മയും കാരണം പുതിയ തലമുറ ബാങ്കുകളുമായി മത്സരിക്കാൻ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് കഴിയുന്നില്ല. ഏകീകൃത കോർ ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലയുടെ അഭാവം അന്തർ-ബാങ്ക് ഇടപാടുകളെ പ്രയാസകരമാക്കുകയും യു.പി.ഐ, മൊബൈൽ ബാങ്കിംഗ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവും യുവാക്കളെ ഈ മേഖലയിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നതിനൊപ്പം സൈബർ സുരക്ഷാഭീഷണികൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, ശക്തമായ ഓഡിറ്റിംഗ്, പ്രൊഫഷണൽ മാനേജ്മെന്റ്, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ നടപ്പിലാക്കി, ഈ പ്രതിസന്ധികൾ പരിഹരിക്കുകയും ‘വിശ്വാസ്യത വീണ്ടെടുക്കൽ’ എന്നതിന് പ്രഥമപരിഗണന നൽകി വീണ്ടെടുത്താൽ മാത്രമേ കേരളത്തിലെ സഹകരണമേഖലയ്ക്ക് അതിന്റെ പഴയ പ്രതാപം നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.
കേരളസർക്കാരിന്റെ ഇടപെടലുകളും ഭാവിപ്രതീക്ഷയും
കേരളത്തിലെ സഹകരണമേഖല നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിച്ച് അതിന്റെ വിശ്വാസ്യത വീണ്ടെടുക്കാനും കരുത്തുറ്റതാക്കാനുമുള്ള വിപുലമായ നടപടികളാണ് സർക്കാർ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി 2023-ൽ പാസാക്കിയ സഹകരണസംഘം ഭേദഗതി ബില്ലിലൂടെ ഭരണസമിതി അംഗങ്ങളുടെ യോഗ്യതനിശ്ചയിക്കാനും ക്രമക്കേടുകൾ തടയാനും കർശനമായ വ്യവസ്ഥകൾ കൊണ്ടുവന്നു. സാമ്പത്തികപ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന ബാങ്കുകളെ സഹായിക്കാൻ സർക്കാർ പ്രത്യേക കൺസോർഷ്യം രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലിക്വിഡിറ്റി പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്ന ബാങ്കുകൾക്ക് പണംലഭ്യമാക്കി നിക്ഷേപകരുടെ താൽപ്പര്യം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. സഹകരണ ഓഡിറ്റിംഗ് സംവിധാനം പൂർണമായും ഓൺലൈനാക്കി മാറ്റുകയും നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ ഓഡിറ്റിംഗ് പൂർത്തിയാക്കുന്നത് നിർബന്ധമാക്കുകയും ചെയ്തു. ജീവനക്കാരുടെ പ്രൊഫഷണലിസം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി കിക്മ (കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് മാനേജ്മെന്റ്) പോലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾവഴി ആധുനികബാങ്കിംഗിലും നിയമങ്ങളിലും തുടർച്ചയായ പരിശീലനം നൽകിവരുന്നു. സഹകരണമേഖല നേരിടുന്ന പ്രധാനവെല്ലുവിളിയായ പ്രൊഫഷണലിസത്തിന്റെ കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിൽ കിക്മ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. മാറുന്ന ലോകത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കാൻ സഹകരണമേഖലയും സ്വയം പരിവർത്തനത്തിന് തയ്യാറെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കേവലം ബാങ്കിംഗിൽ ഒതുങ്ങാതെ വിനോദസഹകരണസംഘങ്ങൾ, ഐ.ടി കോ-ഓപ്പറേറ്റീവുകൾ, മുതിർന്ന പൗരരുടെ സംരക്ഷണത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള കെയർഹോമുകൾ എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിലേക്ക് സഹകരണസംവിധാനവ്യവസ്ഥ വ്യാപിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗ്രാമീണ തലത്തിൽ മൂല്യവർദ്ധിത ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ നിർമാണയൂണിറ്റുകൾ ആരംഭിച്ച് പ്രാദേശിക തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുസ്ഥിരവികസനലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനം, വിശപ്പില്ലാത്ത ലോകം, ലിംഗസമത്വം എന്നീ ആഗോളലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ സഹകരണസംഘങ്ങൾ മുഖേനയുള്ള സൂക്ഷ്മവായ്പകളും തൊഴിൽപദ്ധതികളും സഹായിക്കുന്നു.
സഹകരണത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി നിലകൊള്ളുന്നത് ഒരു പൊതുസാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യമാണ്. ഈ ലക്ഷ്യം വ്യക്തിപരമായ ഒറ്റപ്പെട്ട ശ്രമങ്ങളിലൂടെ സാധാരണയായി കൈവരിക്കാൻ കഴിയാത്തതാകുന്നു. ചെറുകിടകർഷകർക്ക് സഹകരണസംഘങ്ങളായി ഏകീകരിക്കുമ്പോൾ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ന്യായവില ഉറപ്പാക്കാനും സംഭരണം, വിപണനം തുടങ്ങിയ ഘട്ടങ്ങളിൽ ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും സാധിക്കുന്നു. ‘യൂണിയൻ ആണ് ശക്തി’ എന്ന ആശയം സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. വ്യക്തിയുടെ പരിമിതികൾ കൂട്ടായ്മയിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ ശക്തി ആർജിക്കുന്നു. സ്വയംസഹായത്തിലൂടെയും പരസ്പരസഹായത്തിലൂടെയും അംഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് പ്രവർത്തിച്ച് പൊതുവായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്ന ഈ സംവിധാനമാണ് സഹകരണത്തെ ഒരു സാമ്പത്തികപ്രസ്ഥാനമെന്നതിലുപരി ഒരു സാമൂഹികമൂല്യവ്യവസ്ഥയായി മാറ്റുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സഹകരണം മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും ഐക്യവും അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയ ഒരു ദീർഘകാല വികസനമാർഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക, -സാമ്പത്തിക ജീവിതക്രമത്തിൽ ആഴത്തിൽ പേരോട്ടം നടത്തി ജനകീയസ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രസ്ഥാനമായി സഹകരണപ്രസ്ഥാനം കാലക്രമേണ വളർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ബാങ്കിംഗ് രംഗത്ത് മാത്രമല്ല കാർഷിക ഉത്പാദനം, ചെറുകിടവ്യവസായങ്ങൾ, വിപണനശൃംഖലകൾ, ഉപഭോക്ത്യ സഹകരണസംഘങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെയും ഈ പ്രസ്ഥാനം സമൂഹത്തിന്റെ നാനാതുറകളിലും വ്യാപിച്ചു കിടക്കുകയാണ്. ഏതു വലിയപ്രസ്ഥാനത്തെയും പോലെ സഹകരണമേഖലയിലും കാലാകാലങ്ങളിലുള്ള ചില പ്രതിസന്ധികളെ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടതായി വന്നിട്ടുണ്ട്. ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾ, സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കക്കുറവ്, ചിലയിടങ്ങളിലെ അനാവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മുന്നോട്ടുപോക്കിന് തടസ്സം നിന്നിട്ടുണ്ട്. ചില സഹകരണബാങ്കുകളിൽ ഉണ്ടായ ക്രമക്കേടുകൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സമഗ്ര പ്രതിച്ഛായയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചുവെന്നത് യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്നിരുന്നാലും എല്ലാത്തരം വെല്ലുവിളികളെയും അതിജീവിച്ച് മുന്നേറാനുള്ള ആത്യന്തികമായ കരുത്ത് സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടെന്നത് ചരിത്രംതന്നെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതാണ്. ശക്തമായ നിയമപരിഷ്കാരങ്ങളും പരിശോധന സംവിധാനങ്ങളുംവഴി പല സ്ഥാപനങ്ങളും വീണ്ടും വിശ്വാസം ആർജിച്ചുകൊണ്ട് കരുത്തോടെ മുന്നോട്ടു പോവുകയാണ്. ഒരു സാധാരണക്കാരന് അർദ്ധരാത്രിയിലും സഹായത്തിനായി സമീപിക്കാവുന്ന സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ സഹകരണബാങ്കുകൾ നൽകുന്ന ആത്മവിശ്വാസം അതുല്യവും അവർണനീയവുമാണ്. പ്രളയകാലത്തും കോവിഡ് മഹാമാരിക്കാലത്തും കേരളത്തിലെ സഹകരണസ്ഥാപനങ്ങൾ കൈത്താങ്ങായി മുന്നോട്ടുവന്നത് ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹികപ്രതിബദ്ധതയുടെ ഉദാത്തമായ തെളിവായി എല്ലാക്കാലവും നിലനിൽക്കും. l
